Waar woont de postbode?

Een postbode keek in de jaren zeventig heus niet in de enveloppen van de vele brieven die hij dagelijks bezorgde. De mensen in het dorp wisten , welke route hij liep, hoe laat hij kwam en zelfs waar hij ongeveer woonde. Bovendien had de PTT vast en zeker een papieren dossiertje in de archiefkast met tenminste naam, adres en leeftijd van de postbode. Zo mooi en romantisch als in de film El Postino was het denk ik niet, maar alles was wel heel overzichtelijk. De Boerenleenbank had in elk dorp of stad een aardige locatie, meestal in het centrum, dichtbij het postkantoor. Identificeren aan de balie was niet nodig, want men kende elkaar en zelfs het betalingsverkeer liep mede via de postbode. De digitale wereld was toen nog diep weg gevouwen in de toekomst.

Inmiddels bankier ik al heel wat jaren via internet en zijn banken en postkantoren veranderd in muren met pinautomaten. Toen het pas geleden niet lukte om inloggevens in te voeren,  begreep ik dankzij bellen met de helpdesk van de bank, dat op mijn verouderde toetsenbord de caplock aanstond. Een heel vriendelijke medewerker legde uit dat ik daar doorheen kon komen door fn tegelijk met F6 in te drukken. Daarmee kwam het weer goed.

Op het ogenblik dringen advertenties mijn computer binnen die wonderwel synchroon lopen met een zojuist geboekte vakantie op Texel. Advertenties die Texel steeds opnieuw aanbieden. Ook zocht ik ziektebeschrijvingen op via google. En bijna per direct  springen daarna advertenties tevoorschijn voor rolstoelen, scootmobielen en trapliften. ‘Algoritmisch’ gekaapt. Ja, er zijn privégegevens opgehengeld, terwijl ik op websites informatie zocht. Misschien is er zelfs wel gehengeld in mijn email correspondentie. Dit laatste weet ik trouwens niet zeker, maar ik houd het voor heel goed mogelijk. Wie maakte op grote afstand  mijn brieven open en volgde me tijdens winkelen op internet, om mijn privé informatie vervolgens te vermarkten?

Niets heb ik ervan gemerkt en ook niets van het daarmee verdiende geld. Of gaf ik met elk cookieakkoord dat ik clickend tekende toestemming voor dit alles? Het antwoord zal ik ongetwijfeld kunnen vinden. Maar dan moet ik nog wel even doorlezen. In plaats hiervan blijf ik steken in een beetje neuriën,  waar, o waar, is de postbode gebleven ?

Harari, de schrijver van Homo Deus* meent dat elk organisme een algoritme is. Alles is kenbaar met behulp van computers tot in het kleinste detail. De mens is voorspelbaar en manipuleerbaar. Bovendien wordt alles wat niet te berekenen is, niet geteld en daarmee betekenisloos.

Zou het echt waar zijn? Is alle denken en het verlangen naar goedheid, liefde, vrijheid, gelijkheid, samenhang en community dan achterhaald en naïef? Is alle hoop dat chaotiserende ontwikkelingen zich ten goede zullen keren betekenisloos? Nee, daarmee wil ik niet leven. Deze bodes zijn van nu en van alle tijden. Zij zijn de dragers van de meest belangrijke boodschappen uit het menselijke hart. Deze postbodes wonen nergens niet.

* Yuval Noah Harari doceert geschiedenis aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Hij schreef Homo Deus.  Een kleine geschiedenis van de toekomst. Uitgegeven 2017 Thomas Rap.

Zie ook 22 maart Homo Deus